در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:15 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.11.15 ]

منـابع طبیعـی تجدی دشـونده از مهـمت رین و در عـین ح ال ازگرانبهاترین سرمایههای طبیعی کشـورها بـوده (5) و بـه عنـوانبستر حیات بشر و توسعه پایدار محسوب میشوند (13). جنگل همانند موجودات زنده در برابر هر عملی از خود عکـس العمـلنشان میدهد که اگر واکنش وارد بر آن مثبت باشد سیر تکـاملیو غنیشدن را در پیش میگیرد، اما اگر تأثیر وارد بر آن مخـربو منفی باشد سیر قهقرایـی را انتخـاب مـیکنـد . شـناخت ایـنعکسالعملها در تصمیمگیـری هـای مـدیریتی جنگـل اهمیـتزیادی دارد بهطوریکه بدون توجه به آن ممکـن اسـت اهـدافمورد نظر مدیران محقق نشود (16).
در گذشته مدیریت جنگل با هدف تولید چوب انجام میشد ،اما امروزه جنگلبانان کارکردهای مختلف جنگل نظیر کارکردهای چندگانه بومشناختی، تنوع زیستی، عملکرد حفاظتی (گونـه هـایدر معرض خطر، حفاظت منابع آب) را بههنگام تصمیمگیریهای مدیریتی، درنظر میگیرند (36). حفظ تنوع گیاهی یکی از اهداف مهم مدیریت بومسازگان است (37). تحقیقات نشان میدهد کـه تنوع زیستی، ظرفیت باروری اکوسیستمهـای جنگلـی را زیـاد وتوانایی آنها را برای سازگار شدن با تغییر وضعیت افزایش میدهد(33). از طرفی مدیریت جنگل در افزایش یا کاهش تنوع زیستی نقش اساسی دارد و دستورالعملهای جنگلشناسی که در ارتبـاطبا ساختار و سایر شرایط توده تهیه میشود در تنوع زیستی تـأثیربهسزایی خواهد داشـت . بنـابراین اگـر روش اتخـاذ شـده بـرایمدیریت جنگل با شرایط آن جنگل مطابقت نداشته باشد جنگـلدر جهت کاهش تنوع زیستی و متعاقب آن سـیر قهقرایـی پـیشخواهد رفت. حیات و تداوم بقای یک جنگل در گرو حفظ تنوع زیستی و پایداری اکوسیستم آن میباشد (17).
در حقیق ت کارکرده ای مختل ف ب ومنظ ام و خ دمات آن ممکن است بهطور منفی تحت تأثیر کاهش تنـوع زیسـتی قـرارگیرد و کاهش درازمدت شمار گونههـا ممکـن اسـت منجـربـهکاهش توانایی بومنظام در رویارویی با آشـفتگی هـا شـود (12).بنابراین ترکیب گونـه هـا و تنـوع زیسـتی مـیتواننـد بـهعنـوان
۱۶
شاخصهایی برای آشفتگی و فعالیتهای مدیریتی در جنگلهـادرنظر گرفته شوند (28).
براساس اهمیتی که تأثیر مدیریت بـرروی تنـوع گونـه هـایگیاهان چوبی و علفی میگذارد تحقیقات متعددی در این زمینـه انجام گرفته بهطوری کـه جعفـر ی سـرابی و همکـاران (12) در تحقیق خود عنوان کردند که مدیریت ذخیرهگاهی در شهرسـتاندلفان باعث افزایش غالبیت، غنای گونهای، کاهش یکنـواختی وکاهش تنـوع زیسـتی گونـههـای علفـی شـده اسـت. حبیبـی و همکاران (11) در تحقیق خود باعنوان بررسی پوشش گیاهی در تودههای مدیریت شده و نشده در سری لاروچـال نوشـهر بیـانکرد که تنـوع گونـهای (شـاخص سیمپسـون) در جنگـل راش -ممرز مـدیریت شـده کمتـر از جنگـل مـدیریت نشـده بـوده و درحالیکه یکنواختی (شاخص شانون) در جنگل مدیریت نشده بیشتر از مدیریت شده میباشد. امیری و همکـاران (6) بـه ایـننتیجه رسیدند که اثر مدیریت جنگل بهشـیوه پنـاهی در جنگـلبلوط لوه موجب افـزایش غنـای گونـهای و شـاخص نـاهمگنی(سیمپسون) نسبت به توده دسـت نخـورده شـده امـا در مقابـلشاخص یکنواختی را کاهش داده است. زنگانه (15)، در تحقیق خود با عنـوان بررسـی برخـی از ویژگـیهـای بـومشـناختی وجنگلشناسی در تودههای بهرهبرداری نشده و بهرهبرداری شـدهبهشیوه پناهی سری دو علـی آبـاد کتـول پرداخـت و نتـایج ایـنبررسی نشان داد که از لحاظ ویژگیهای تنوع درختان، پوشـشعلف ی ک ف و زادآوری در دو رویش گاه ب ا یک دیگر اخ تلاف معنیدار وجود دارد. دمیر و همکاران (24)، بـه بررسـی اثـراتبهرهبـرداری بـر پوشـش علفـی در یـک تـوده بلـوط در ترکیـهپرداختند و به این نتیجه رسیدند پوشـش گیـاهی در مسـیرهایچوبکشی بهطور معنیداری کاهش یافته است. از طریق مطالعـهتنوع گیاهی، میتوان پویایی جامعه گیاهی را بررسی نمـود و بـااندازهگیری تنوع میتوان توزیـع گونـههـا را در محـیط بررسـیکرده و توصیههای مدیریتی مناسب ارائه نمود (38).
این تحقیق با هدف بررسی اثر مدیریت روی تنـوع گونـه ای گیاه ان چ وبی و علف ی و تجدی د حی ات گون هه ای درخت ی زیــر آشــکوب در تــوده راش- ممــرز در ســری یــک طــرحجنگلداری خلیل محله واقع در بهشهر مازندران انجام شد.
مواد و روشها
منطقه مورد مطالعه

شکل 1. موقعیت منطقه مورد مطالعه
بهمنظور انجام این تحقیق، پارسل 10 (شـاهد ) و 12 (مـدیریتشده) سری یک طـرح جنگـلداری خلیـل محلـه-عبـاس آبـاد(بهشهر) انتخاب شد (شکل 1). جنگل مـورد بررسـی در طـولجغرافیایی ˝16 ΄45 °53 شمالی و عـرض جغرافیـایی ˝45 ΄42°36 شرقی با متوسط ارتفاع 1200 متر از سطح دریـا قـرار دارد.قطعات مورد مطالعـه از لحـاظ شـرایط رویشـگاهی و سـاختارپوشش گیاهی مشـابه انـد . شـیب عمـومی در هـر دو قطعـه 30درصد و جهت غالب، شمالی میباشد. قطعـه مـدیریت شـده ازسال 1372 بهروش تکگزینی مورد بهرهبرداری قرار گرفت ولی در قطعه شاهد هیچگونه بهرهبرداری برنامهریزی شـده ای انجـامنشد. سنگ مادری از نوع آهکی- آهکی دولومیتی و نوع خـاکقهوهای شسته شده با افق کلسیک میباشد. متوسط حـداکثر دمـادر گرمترین ماه سال (مرداد ماه) 7/31 درجه سانتیگراد متوسط ح داقل دم ا در س ردترین م اه س ال (بهم ن م اه) 8/2 درج ه سانتیگراد میباشد ضمن اینکه همـین آمـار نیـز حکایـت از آندارد حداقل دمای منطقه 9- درجه سانتیگـراد در بهمـن مـاه وحداکثر آن 43 درجه سانتیگراد در ماه مرداد و متوسط بارندگیسالیانه نیز بالغ بر 2/679 میلـی متـر مـیباشـد . سـاختار جنگـلبهصورت ناهمسال میباشد. تیـپ غالـب جنگـل ،راش- ممـرزبههمراه درختان انجیلی، کلهو و توسکا مـی باشـد و درختـان درکلاسه سنی مسن، میانسال و جوان قرار دارند و جنگـل دو تـاسه آشکوبه میباشد (8).
نمونهبرداری و جمعآوری دادهها
126873867918Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:15 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.11.15 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:15 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.11.15 ]

جهت نمونهبرداری ،30 قطعه نمونه 10 آری، دایرهای شـکل بـاابعاد شبکه 100×75 متر بهصورت تصادفی – مـنظم در هـر دو
۱۷
126873867918Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:15 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.11.15 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:15 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.11.15 ]

پارسل پیاده شد (20). در هر قطعه نمونه، نوع گونه، تعداد درختان و درختچهها و قطر برابر سینه آنها ثبت شـد . بـه منظـور مطالعـه وبررسی پوشش گیاهی علفی کف جنگل، در هر قطعه نمونه تعـداد5 میکروپلات (بـا ابعـاد 1 مترمربـع )، یکـی از آنهـا در مرکـز و 4میکروپلات دیگر در چهارجهت اصلی با فاصله نصف شعاع قطعه نمونه از مرکز پیاده شدند. در هر میکروپلات نوع گونـه و درصـدپوشش کلیه گونـه هـای گیـاهی یادداشـت شـد. جهـت شـمارشزادآوری در مرکز قطعه نمونـه اصـلی، از مـزوپلاتهـای دایـرهای شکل به مساحت 100 متر مربـع اسـتفاده شـد و تمـام درختـان ودرختچهها با قطر کمتر از نیم سانتیمتر ثبت شـد . جهـت محاسـبهشاخصهای تنوع زیستی مربوط به گونـه هـای چـوبی از تعـداد وبرای گونههای علفی از درصد پوشش استفاده شد.
تحلیل دادهها
برای بررسی و مقایسه تنوع زیستی در دو قطعه از شاخصهـایتنوع سیمپسون و شانون وینر، برای محاسـبه غنـای گونـه ای از شاخصهای غنای مارگـالف و منهینیـک و بـرای یکنـواختی ازشاخصهای یکنواختی پایلو و هیل استفاده شد (جدول 1)
تجزیه و تحلیل آماری
مقادیر شاخصهای تنوع زیستی با استفاده ازنرمافزار Past تعیین و ســپس بــهمنظــور مقایسـ ه میــانگین هــا در دو قطعـ ه از۱۸
جدول ۱. شاخص های اندازهگیری تنوع زیستی (کربز، 1998)شاخصفرمول
مولفه
اندازه

های
زیستی

تنوع

گیری

فرمول

مولفه

اندازه

های


پاسخ دهید